News

Droogte is geensins ’n vreemde verskynsel in Afrika nie, maar met erge droogtes kan innovasie die verskil tussen sink of swem beteken. Suid-Afrika kan gerus die voorbeeld van ander wêreldleiers in waterherwinning volg.

Teen dié tyd is die hele Wes-Kaap op hol oor die spoedig dalende damvlakke en moes jy letterlik die afgelope jaar onder ’n klip geleef het om nie te weet van die groeiende waterkrisis nie. Talle industrieë, waaronder die wynbedryf, is geweldig afhanklik van water en produksie word uiteraard kwaai deur droogtes geraak. Die afhanklikheid van oppervlakwater word onderstreep deur die situasie waarin die Wes-Kaap hom tans bevind en die soeke na alternatiewe waterbronne is noodsaaklik.

Sou ’n mens verder as bloot net Suid-Afrika kyk, is dit duidelik water geniet globale fokus. Tydens ’n aanbieding verlede jaar deur Tako van Croonenborgh van Nalco Water by Simei@drinktec in München, Duitsland, is daar talle onrusbarende stellings oor water gemaak. “Die Wêreld- Ekonomiese Forum het water as die grootste uitdaging vir die volgende dekade bestempel,” sê Tako. “Die huidige varswatervoorraad is onder toenemende druk weens bevolkingsgroei – teen 2050 sal die wêreldbevolking met 50% gegroei het. Oor die volgende twee dekades sal wateraanvraag die voorraad met 40% oorskry en teen 2030 sal 47% van die wêreldbevolking in gebiede met hoë waterstres bly.”

Namibië innoveer met waterbehandeling

Dis ’n taamlik onheilspellende toneel wat hier geskets word. Maar talle lande het met oplossings vorendag gekom wat watertekorte aanspreek. Een van hulle is ons buurland, Namibië. Volgens die Windhoek Goreangab Operating Company (Wingoc) is Namibië die droogste land in Suidelike Afrika. Die land se hoofstad, Windhoek, het ’n gemiddelde jaarlikse reënval van 370 mm terwyl die gemiddelde verdampingstempo 3 400 mm is. Die naaste standhoudende rivier, die Okavango, is 700 km ver van die stad.

Die Goreangab-water­herwinningsaanleg is in 1968 deur die Stad Windhoek gebou om water direk van huishoudelike rioolafvoerwater te herwin. Danksy volgehoue verbeteringe is die herwinningsprosesse ook verbeter en is die aanleg se kapasiteit tot 2.9 mm per jaar uitgebrei. Daarbenewens is die Nuwe Goreangab-herwinningsaanleg in 2002 voltooi om alle beskikbare huishoudelike afvalwater te herwin.

Die watersuiweringsproses (sien figuur hiernaas en gaan ook na youtube.com/watch?v=5ksqtUtljI0) is daar gestel om veilige drinkwater te verskaf. Uiteraard moet daar verskeie buffers tydens die behandelingsproses teenwoordig wees. Die sogenaamde multibufferstelsel dien as beskerming teen patogene en potensieel skadelike kontaminante. Verdere biomoniteringsprogramme en ander toetse word ook op gesuiwerde water uitgevoer en tot nou toe is daar geen negatiewe gesondheidseffekte waargeneem nie. Die verskeie buffers tydens die behandelingsproses verseker dat daar ten minste twee (en in sommige gevalle selfs drie of meer) eliminasieprosesse in plek is sodat elke belangrike kontaminant uitgeskakel word.

Die watersuiweringstappe kan kortliks as volg opgesom word:

  • Preosonering
  • Koagulasie/flokkulasie
  • Opgeloste lugflotasie
  • Dubbelmediumfiltrasie
  • Hoofosonering
  • Biologiese aktiewe koolstoffiltrasie
  • Adsorpsie/aktiewe koolstoffiltrasie
  • Ultrafiltrasie
  • Veiligheidsontsmetting van drinkwater

Dr. Thomas Honer, algemene bestuurder by Wingoc, wat direk betrokke is met die watersuiweringstegnologie by Goreangab, sê: “Die Goreangab-aanleg produseer 12 000 m3 water per dag wat direk aan die Windhoek-munisipaliteit verskaf word. Watersuiwering in Namibië vind in elke dorp en stad plaas – al wat verskil is die tegnologie wat gebruik word. Dis somtyds so eenvoudig soos filtrasie en ontsmetting en op ander plekke is brakwaterontsouting nodig, wat heelwat meer kompleks is. Dit hang alles af van die bron van water en die kwaliteit daarvan. Die tegnologie wat by Goreangab toegepas word, is die enigste van sy soort in Namibië.”

Gegewe die noue samewerking tussen Wingoc en aandeelhouers Veolia Water Technologies, Berlinwasser International en VA Tech Wabag – drie bekroonde internasionale watersuiweringsmaatskappye – is die sukses by die wêreldwyd bekende Goreangab-aanleg geen vloekskoot nie.

En wat van die see?

Die herwinning van huishoudelike rioolafvoerwater is maar een manier om droogte teë te werk, sê Dr. Honer. “Daar is ook seewater-ontsoutingsaanlegte in Namibië, waarvan die grootste een by Wlotzkasbaken is.​” Die Areva-aanleg, wat ongeveer 30 km noord van Swakopmund is, het ’n kapasiteit van 20 miljoen m3 drinkwater per jaar en kan met die bestaande infrastruktuur na 26 miljoen m3 opgegradeer word. Die huidige bydrae van hoëkwaliteit omgekeerde osmosewater aan NamWater is 5.04 miljoen m3 per jaar.

Gegewe die stand van reënval en oppervlakwater, is dit geen wonder Namibië moes allerlei planne met water maak nie. Slegs 2% van reënvalafloopwater word as oppervlakwater gestoor. Van die oorblywende 98% verdamp 83%, 14% word deur plantegroei opgeneem en 1% vul grondwater aan.

Wat die voorkoms van grondwater in Namibië aanbetref, raak dinge natter soos wat ’n mens ooswaarts beweeg. Die figuur hiernaas dui aan daar is taamlik grondwater in die noorde en ooste van die land, terwyl die weste en kusgebiede deur grondstrukture met lae grondwaterpotensiaal gekenmerk word.

Water is ’n natuurlike hulpbron en alle landsburgers behoort genoegsame toegang daartoe te hê. Maar in droogtetye is ’n land se waterverskaffingstelsel onder druk en privaat en kommersiële strukture lei dan daaronder. Deur vroegtydig voorsiening te maak kan waterherwinning, ontsouting, grondwater- en oppervlakwaterbronne sinvol gebruik word om watertekorte in tye van droogte aan te spreek.

Namibië het dit reggekry. Die Wes-Kaap moet dalk noord kyk om ’n ding of twee van Suid-Afrika se buurland te leer. 

’n Gevorderde multibufferstelsel word effektief by die Goreangab-aanleg in Windhoek aangewend om patogene en potensieel skadelike kontaminante uit te skakel.

Grondwater in Namibië is wel ’n bron van water, maar die ekstraksie en benutting daarvan moet geïntegreer wees met ander waterbronne se leweringskapasiteit.

Bronne: wingoc.com.na, newera.com.na/2016/05/31/areva-sets-record-straight-desalination-plant-price/, fao.org/nr/water/aquastat/countries_regions/NAM/, earthwise.bgs.ac.uk/images/d/d7/Namibia_Hydrogeology2.png)

Go Back